فیزیوتراپی برای سالمندان مبتلا به پارکینسون

زمان لازم برای مطالعه صفحه 8 دقیقه

پارکینسون بیماری پیشرونده‌ای است که به‌واسطه کاهش دوپامین مغزی تعادل حرکتی، سرعت حرکت و قدرت عضلات سالمند را مختل می‌کند. در نتیجه، علائمی چون لرزش اندام‌ها، کند شدن حرکت، سفتی عضلانی و اختلال در راه رفتن در این بیماران شایع است. به همین دلیل، ‌حرکت و ورزش منظم نقش مهمی در حفظ توان حرکتی و کیفیت زندگی آن‌ها دارد. فیزیوتراپی به عنوان ابزاری درمانی–توانبخشی با طراحی برنامه‌های ورزشی تخصصی می‌تواند توانایی‌های حرکتی سالمند را تقویت کرده و روند پیشرفت علائم را کند سازد. همچنین تغییرات ساده (مانند نصب دستگیره و برداشتن فرش‌های لغزنده) در خانه، ایمنی فرد را افزایش می‌دهد تا بدون مشکل راه برود.

دستورالعمل‌های جدید بالینی تأکید می‌کنند که انجام فعالیت‌های هوازی متوسط تا شدید (مانند پیاده‌روی تند یا رکاب‌زنی) حداقل ۳ روز در هفته و هر بار حدود ۳۰ دقیقه، به بهبود توان ریه‌ها و کاهش شدت علائم حرکتی کمک می‌کند. پژوهش‌های مختلف نشان داده‌اند که ۱۵۰ دقیقه ورزش متوسط در هفته کیفیت زندگی بیماران را بالا می‌برد. به علاوه تمرینات مقاومتی (قدرتی) که زیر نظر فیزیوتراپیست و طبق دستورالعمل‌های فدراسیون‌های ورزشی انجام می‌شود، ضعف عضلات ناشی از بیماری را جبران کرده و ثبات حرکتی را افزایش می‌دهد. به عنوان نمونه، تقویت عضلات اصلی بدن مثل باسن، ران‌ها و عضلات پشت بسیار مهم است تا سالمند بتواند بهتر بایستد و حرکت کند.

انواع تمرینات تخصصی

در فیزیوتراپی پارکینسون از چند دسته تمرین استفاده می‌شود:

تمرینات هوازی: شامل پیاده‌روی با سرعت مناسب، دوچرخه‌سواری ثابت یا تردمیل است. همان‌طور که ذکر شد، این دسته تمرینات چابکی قلبی-عروقی را بالا برده و تسلط حرکتی را در مسیرهای طولانی حفظ می‌کند.

تمرینات تعادلی: از مهم‌ترین بخش‌های توان‌بخشی محسوب می‌شوند. فیزیوتراپیست ممکن است تمریناتی مانند ایستادن روی یک پا، راه رفتن بر پاشنه یا استفاده از تخته‌های تعادلی تجویز کند تا مرکز ثقل بدن تقویت شود و خطر سقوط کاهش یابد. برای مثال، برنامه تمرینی خانگی منظم تعادل و سرعت راه رفتن بیماران را بهبود می‌بخشد، تقریباً با همان اثری که در کلینیک به دست می‌آید.

تمرینات قدرتی و انعطاف‌پذیری: فیزیوتراپیست با تمرینات مقاومتی (مثلاً بالا و پایین‌رفتن از پله یا استفاده از وزنه‌های سبک) قدرت عضلات ضعیف را بالا می‌برد. تمرینات کششی نیز برای کاهش گرفتگی عضلانی و افزایش دامنه حرکتی مفیدند؛ انعطاف‌پذیری بیشتر به سالمند کمک می‌کند تا حرکات ساده روزمره (لباس پوشیدن یا بلند شدن از صندلی) را آسان‌تر انجام دهد.

تحقیقات نشان داده‌اند فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی یا حتی رقصیدن، ضمن بالا بردن ضربان قلب، تعادل بدن را بهبود بخشیده و به کاهش لرزش‌های عضلانی کمک می‌کنند. به عبارت دیگر، ایجاد یک روال روزانه ساده‌ی پیاده‌روی یا حرکات موزون می‌تواند هدایت بخشی از توان بیمار به مسیر حرکتی درست باشد؛ و باعث می‌شود مزایای فیزیوتراپی خانگی با برنامه‌های کلینیکی برابری کند. بنابراین تشویق سالمند به شرکت در تمرینات روزانه ــ حتی در منزل و با کمک مراقب ــ یکی از مؤلفه‌های مهم درمان است.

نقش مشارکت گروهی و فردی

ورزش‌های گروهی (مثلاً کلاس‌های ایروبیک یا حرکات موزون مختص سالمندان) با ایجاد حس مشارکت و سرزندگی، انگیزه سالمندان را برای ادامه تمرینات بالا می‌برند. در واقع، بسیاری از افراد زمانی تمرین می‌کنند که محیط شاد و دوستانه باشد: احساس شادی ناشی از تحرک گروهی می‌تواند نُقل‌قول همیشگی “ورزش برای من آزادی است” را به واقعیت نزدیک کند. علاوه بر این، داشتن همراه هنگام تمرین (مثلاً یکی از اعضای خانواده یا پرستار) علاوه بر ایجاد حس اطمینان، اشتیاق سالمند را تحریک می‌کند.

تمرینات مقاومتی (قدرتی) که زیر نظر فیزیوتراپیست و طبق دستورالعمل‌های فدراسیون‌های ورزشی انجام می‌شود، ضعف عضلات ناشی از بیماری را جبران کرده و ثبات حرکتی را افزایش می‌دهد.

ارتباط موثر و انگیزه بخش

موفقیت فیزیوتراپی تا حد زیادی به روابط بین بیمار و درمانگر بستگی دارد. بنابراین توصیه می‌کنیم مراقب و فیزیوتراپیست با صبر و حوصله، از زبان بدن مثبت و نگاه گرم برای تشویق سالمند استفاده کند. مثالاً لحظه‌ای که سالمند توانایی جدیدی را نشان می‌دهد، می‌توان با «آفرین» یا «عالی است» انرژی او را تحسین کرد. همزمان باید به موانع خاص فرد (مانند ترس از درد یا خستگی) توجه کرد و راه‌حل‌های مناسب (تمرینات بسیار ملایم در ابتدا، جلسات کوتاه‌تر، یا تاکید بر مزایا) را ارائه داد تا انگیزش پایدار شود. در این روند، بسیار مهم است که ارتباط با سالمند حالت دستورالعمل خشک نداشته باشد؛ بلکه باید گرم و دوستانه باشد و به گفته او توجه گردد تا احساس همکاری و اعتماد ایجاد شود.

راهکارهای عملی و نکات مهم

برای اینکه ورزش واقعاً سودمند باشد، باید ایمنی محیط تأمین گردد. از همین رو در برنامه‌ریزی حرکات، مراقب باشید اطراف سالمند جایی شلوغ یا لغزنده نباشد (مثلاً برداشتن فرش‌های لیز و کفش مناسب). اگر بیماری در مرحله پیشرفته است یا در راه رفتن خیلی مشکل دارد، لازم است نوع ورزش را تغییر داد: در این موارد دوچرخه ثابت به‌جای تردمیل استفاده شود تا احتمال زمین خوردن کم شود. همچنین بهتر است قبل از شروع برنامه، پاتولوژی‌های قلبی و ریوی بررسی و از وجود هر مشکل دیگر اطمینان حاصل شود؛ در این شرایط فیزیوتراپیست شدت تمرینات را از کم شروع کرده و کم‌کم افزایش می‌دهد تا ریسک آسیب کاهش یابد. به طور کلی، خود سالمند و پرستاران خانواده باید علائم هشدار مانند تنگی نفس شدید، سرگیجه یا درد بیش از حد را جدی بگیرند و در صورت نیاز تمرین را متوقف یا سبک کنند.

خدمات فیزیوتراپی در منزل مجموعه پرستار سالمند

ما در مجموعه پرستار سالمند خدمات تخصصی فیزیوتراپی در منزل را برای سالمندان مبتلا به پارکینسون ارائه می‌دهیم. کادر مجرب ما شامل فیزیوتراپیست‌های دارای تحصیلات عالی و تجربه طولانی در زمینه بیماری‌های نورولوژیک است. از مزایای ما می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

حضور در محل و ساعت دلخواه شما: درمان در منزل سالمند انجام می‌شود تا استرس رفت‌وآمد و نگرانی‌های محیطی او حذف گردد.
برنامه تمرینی شخصی: فیزیوتراپیست پس از ارزیابی وضعیت فردی سالمند، برنامه‌ای منطبق با نیازها و توانایی‌های او تنظیم می‌کند.
هماهنگی با تیم درمانی: اگر بیمار دارو مصرف می‌کند یا به پزشک معالج مراجعه می‌کند، تیم ما با پزشکان در ارتباط بوده و اطلاعات درمانی را با یکدیگر هماهنگ می‌کند.
پشتیبانی ۲۴ ساعته: در هر ساعتی از شبانه‌روز، پاسخگوی شما هستیم تا سؤالات یا اضطراب‌های خانواده در مورد روند درمان رفع شود.
ضمانت بازگشت وجه: در صورتی که از خدمات فیزیوتراپی رضایت کامل نداشته باشید، مبلغ پرداختی بدون هیچ سوالی به شما بازگردانده می‌شود.

با پشتوانه اعتماد و تخصص، سالمند شما می‌تواند در مسیر توان‌بخشی قدم بردارد. همین امروز با ما تماس بگیرید تا از مشاوره رایگان برخوردار شده و برای ادامه زندگی فعال خود برنامه‌ریزی کنید. متخصصان ما آماده پاسخگویی هستند و در هر مرحله همراه شما خواهند بود.

تماس و مشاوره تلفنی: ۶۶۱۷۷۸۸۲-۰۲۱